(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.90. అధ్యాయః 090
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి ఉచథ్యమాంధాతృసంవాదానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

12-90-0(68295)
భీష్మ ఉవాచ। 12-90-0x(5577)
ఆనంగిరాః క్షత్రధర్మానుచధ్యో బ్రహ్మవిత్తమః।
మాంధాత్రే యౌవనాశ్చాయ ప్రీతిమానభ్యభాషత॥ 12-90-1(68296)
స యథాఽనుశశాసైజముచధ్యో బ్రహ్మవిత్తమః।
తత్తేఽహం సంప్రవక్ష్యామి నిఖిలేన యుధిష్ఠిర॥ 12-90-2(68297)
ఉచథ్య ఉవాచ। 12-90-3x(5578)
ధర్మామ రాజా భవతి న కామకరణాయ తు।
మాన్యాతరభిజానీహి రాజా లోకస్య రక్షితా॥ 12-90-3(68298)
రాజా చరతి చేద్ధర్మం దేవత్వాయైవ కల్పతే।
స చేదధర్మం చరతి నరకాయైవ గచ్ఛతి॥ 12-90-4(68299)
ధర్మే తిష్ఠంతి భూతాని ధర్మో రాజని తిష్ఠాతి।
తం రాజా సాధు యః శాస్తి స రాజా శ్రియమశ్నుతే॥ 12-90-5(68300)
రాజాపరాధాన్మాంధాతర్లక్ష్మీవాన్పాప ఉచ్యతే।
దేవాశ్చ గర్హాం గచ్ఛంతి ధర్మో నాస్తీతి చోచ్యతే॥ 12-90-6(68301)
అధర్మే వర్తమానానామర్థసిద్ధిః ప్రదృశ్యతే।
తదేవ మంగలం లోకః సర్వః సమనువర్తతే॥ 12-90-7(68302)
ఉచ్ఛిద్యతే ధర్మవృత్తమధర్మో వర్తతే మహాన్।
భయమాహుర్దివారాత్రం యదా పాపా న వార్యతే॥ 12-90-8(68303)
ఇదం మమ ఇదం నేతి సాధూనాం తాత ధర్మతః।
న వై వ్యవస్థా భవతి యదా పాపో న వార్యతే॥ 12-90-9(68304)
నైవ భార్యా న పశవో న క్షేత్రం న నివేశనం।
సందృశ్యేత మనుష్యాణాం యదా పాపబలం భవేత్॥ 12-90-10(68305)
దేవాః పూజాం న జానంతి న స్వధాం పితరస్తదా।
న పూజ్యంతే హ్యతిథయో యదా పాపో న వార్యతే॥ 12-90-11(68306)
న వేదానధిగచ్ఛంతి వ్రతవంతో ద్విజాతయః।
న యజ్ఞాంస్తన్వతే విప్రా యదా పాపో న వార్యతే॥ 12-90-12(68307)
వధ్యానామివ సత్వానాం మనో భవతి విహ్వలం।
మనుష్యాణాం మహారాజ యదా పాపో న వార్యతే॥ 12-90-13(68308)
ఉభౌ లోకావభిప్రేక్ష్య రాజానమసృజంస్తథా।
మునయోఽథ మహద్భూతమయం ధర్మో భవిష్యతి॥ 12-90-14(68309)
యస్మింధర్మో విరాజేత తం రాజానం ప్రచక్షతే।
యస్మిన్విలీయతే ధర్మస్తం దేవా వృషలం విదుః॥ 12-90-15(68310)
వృషో హి భగవాంధర్మో యస్తస్య కురుతే లయం।
వృషలం తం వీవదుర్దేవాస్తస్మాద్ధర్మం న లోపయేత్॥ 12-90-16(68311)
ధర్మే వర్ధతి వర్ధంతి సర్వభూతాని సర్వదా।
తస్మిన్హ్రసతి హీయంతే తస్మాద్ధర్మం వివర్ధయేత్॥ 12-90-17(68312)
ధనాని స్పౌతి ధర్మో హి ధారణాద్వేతి నిశ్చయః।
మానవాన మనుష్యేంద్ర స సీమాంతకరః స్మృతః॥ 12-90-18(68313)
ప్రభవార్థంమహి భూతానాం ధర్మః సృష్టః స్వయంభువా।
తస్మాత్ప్రవర్ధయేద్ధర్మం ప్రజానుగ్రహకారణాత్॥ 12-90-19(68314)
తస్మాద్ధి రాజశార్దూల ధర్మః శ్రేష్ఠతరః స్మృతః।
స రాజాయః ప్రజాః శాస్తి సాధుకృత్పురుషర్షభ॥ 12-90-20(68315)
కామక్రోధావనాదృత్య ధర్మమేవానుపాలయేత్।
ధర్మః శ్రేయస్కరతమో రాజ్ఞాం భరతసత్తమ॥ 12-90-21(68316)
ధర్మస్య బ్రాహ్మణే యోనిస్తస్మాత్తాన్పూజయేత్సదా।
బ్రాహ్మణానాం చ మాంధాతః కుర్యాత్కామానమత్సరీ॥ 12-90-22(68317)
తేషాం హ్యకామకరణాద్రాజ్ఞః సంజాయతే భయం।
మిత్రాణి న చ వర్ధంతే తథాఽమిత్రీభవంత్యపి॥ 12-90-23(68318)
బ్రాహ్మణానాం సదాసూయన్బాల్యాద్వైరోచనిర్బలిః।
అథాస్మాచ్ఛ్రీరపాక్రామద్యాఽస్మిన్నాసీత్ప్రతాపినీ॥ 12-90-24(68319)
తతస్తస్మాదపాక్రంయ సాఽగచ్ఛత్పాకశాసనం।
అథ సోఽన్వతపత్పశ్చాచ్ఛ్రియం దృష్ట్వా పురందరే॥ 12-90-25(68320)
ఏతత్ఫలమసూయాయా అభిమానస్య చాభిభో।
తస్మాద్బుధ్యస్వ మాంధాతర్మా త్వాం జహ్యాత్ప్రతాపినీ॥ 12-90-26(68321)
దర్పోనామ శ్రియః పుత్రో జజ్ఞేఽధర్మాదితి శ్రుతిః।
తేన దేవాసురా రాజన్నీతాః సుబహవోఽవ్యయం॥ 12-90-27(68322)
రాజర్షయశ్చ బహవస్తథా బుధ్యస్వ పార్థివ।
రాజా భవతి తం జిత్వా దాసస్తేన పరాజితః॥ 12-90-28(68323)
స యథా దర్పసహితమధర్మం నానుసేవతే।
తథా వర్తస్వ మాంధాతశ్చిరం చేత్స్థాతుమిచ్ఛసి॥ 12-90-29(68324)
మత్తాత్ప్రమత్తాత్పౌగండాదున్మత్తాచ్చ విశేషతః।
నిందితాచ్చాసదాచారాద్దుర్హృదాం చాపి సేవనాత్॥ 12-90-30(68325)
నిగృహీతాదమాత్యాచ్చ స్త్రీభ్యశ్చైవ విశేషతః।
పర్వతాద్విషమాద్దుర్గాద్ధస్తినోఽశ్వాత్సరీసృపాత్॥ 12-90-31(68326)
ఏతేభ్యోఽనిత్యయుక్తః స్యాన్నక్తం చర్యాం చ వర్జయేత్।
అత్యాశాం చాభిమానం చ దంభం క్రోధం చ వర్జయేత్॥ 12-90-32(68327)
అవిజ్ఞాతాసు చ స్త్రీషు క్లీబాసు స్వైరిణీషు చ।
పరభార్యాసు కన్యాసు నాచరేన్మైథునం నృప॥ 12-90-33(68328)
కులేషు పాపరక్షాంసి జాయంతే వర్ణసంకరాత్।
అపుమాంసోఽంగహీనాశ్చ స్థూలజిహ్వా విచేతసః॥ 12-90-34(68329)
ఏతే చాన్యే చ జాయంతే యదా రాజా ప్రమాద్యతి।
తస్మాద్రాజ్ఞా విశేషేణం వర్తితవ్యం ప్రజాహితే॥ 12-90-35(68330)
క్షత్రియస్య ప్రమత్తస్య దోషః సంజాయతే మహాన్।
అధర్మాః సంప్రవర్ధంతే ప్రజాసంకరకారకాః॥ 12-90-36(68331)
అశీతే విద్యతే శీతం శీతే శీతం న విద్యతే।
అవృష్టిరతివృష్టిశ్చ వ్యాధిశ్చాప్యావిశేత్ప్రజాః॥ 12-90-37(68332)
నక్షత్రాణ్యుపతిష్ఠంతి గ్రహా ఘోరాస్తథాగతే।
ఉత్పాతాశ్చాత్ర దృశ్యంతే బహవో రాజనాశనాః॥ 12-90-38(68333)
అరక్షితాత్మా యో రాజా ప్రజాశ్చాపి న రక్షతి।
ప్రజాశ్చ తస్య క్షీయంతే తతః సోఽను వినశ్యతి॥ 12-90-39(68334)
ద్వావాదదాతే హ్యేకస్య ద్వయోః సుబహవోఽపరే।
కుమార్యః సంప్రలుప్యంతే తదాహుర్నృపదూషణం॥ 12-90-40(68335)
మమైతదితి నైతచ్చ మనుష్యేష్వవతిష్ఠతి।
త్యక్త్వా ధర్మం యదా రాజా ప్రమాదమనుతిష్ఠిత॥ ॥ 12-90-41(68336)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి నవతితమోఽధ్యాయః॥ 90॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-90-1 అంగిరాః ఆంగిరసాః॥
12-90-12 న భార్యామధిగచ్ఛంతీతి ఝ. పాఠః॥
12-90-15 ధర్మో ధర్మపాలః॥
12-90-16 కురుతే హ్యలమితి ఝ. పాఠః। తత్ర అలం వారణమిత్యర్థః। తేన వృషం లునాతి చ్ఛినత్తీతి వృషల ఇతి యోగో దర్శితః॥
12-90-18 ధర్మపదస్య ద్వేధా వ్యుత్పత్తిమాహ ధనానీతి।
ధారణాద్వా ధర్మః। సీమాంతకరః యావత్పాపం తావద్యాతనాకర ఇత్యర్థః॥
12-90-28 తం దర్పం॥
12-90-30 పౌగండాద్వాలకాదజ్ఞాదిత్యర్థః।
కదంయాశాదుదావర్తాద్దుర్హృదాం చాపీతి ట. పాఠః॥
12-90-32 అనిత్యయుక్తః స్యాత్ నిత్యమయుక్తః స్యాదిత్యర్థః।
ఏకచర్యాం చ వర్జయేదితి ద. పాఠః॥
12-90-34 అపుమాంసః క్లీబాః। స్థూలజిహ్వా మూకాః॥
12-90-38 నక్షత్రాణి ధూమకేత్వాదయః॥
12-90-40 ఏకస్య ధనం ద్వావాదదాతే ఆచ్ఛిద్య గృహ్ణీతః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.